5 Oktober was het zover: vanuit het Louwman Museum te Den Haag werd in een ‘liveshow'-achtige setting het convenant Safety Delta Nederland (SDN) ondertekend door staatssecretaris Stientje van Veldhoven, vertegenwoordigers van het (petro)chemisch bedrijfsleven en de wetenschap. Gastheer Joost Hoebink stond alleen op het podium, maar door slim gebruik van techniek en verschillende schermen en werd het een bijzonder levendige en inspirerende bijeenkomst, waarin samenwerken aan de veiligheid van de (petro)chemische industrie centraal stond.

Het Programma Duurzame Veiligheid 2030: 4 jaar samenwerken aan veiligheid

Voorafgaand aan de ondertekening van het convenant SDN vond een uitgebreide terugblik plaats op het Programma Duurzame Veiligheid 2030 (DV2030). In dit programma werkten overheid, (petro)chemisch bedrijfsleven en wetenschap al sinds 2016 aan de veiligheid van de Nederlandse (petro)chemische industrie. Eind 2020 eindigt het programma officieel, maar vandaag werd het programma en de resultaten nog een keer flink in het zonnetje gezet met de presentatie van 4 in het oog lopende projecten.

De (petro)chemische industrie in Nederland

Met 44.000 banen en een omzet van 50 miljard euro is de (petro)chemische sector van groot belang voor Nederland. En omdat hier veel en vaak met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt, is er daarbij voortdurende aandacht voor veiligheid noodzakelijk. Zeker in Nederland, waar industriegebieden vaak dicht bij plekken liggen waar mensen wonen en recreëren, is die aandacht extra van belang.

Na een warm welkom door Joost Hoebink en Staatssecretaris Stientje van Veldhoven was het de beurt aan Erik Klooster (directeur VNPI en trekker roadmap 1) om één van de successen uit DV2030 toe te lichten: het onderzoek rond assetmanagement, waaronder een voor Europa unieke ‘nulmeting’ naar de staat van de assets en een praktische tool die inzicht en hulp biedt bij beter assetmanagement.

Vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven (Nils Bosma, Shell), de wetenschap (Wim Wendt, CGI) en Ingeborg Absil (ministerie van IenW) werden vervolgens bevraagd over het onderzoek naar de toepassing van blockchaintechnologie bij het oplossen van veiligheidsvraagstukken. Een technologie die naar verwachting in de toekomst een belangrijke bijdrage kan leveren bij het verzamelen en analyseren van data rond ‘near misses’ en het voorspellen van risico’s.

Stefan Arts van Sachem legde in een vlog uit hoe in het project Just Culture medewerkers gestimuleerd zijn hun ‘verhaal’ te delen. Het delen van persoonlijke ervaringen in een bedrijf is een effectief instrument om de veiligheidssituatie te verbeteren. Maar voor het verkrijgen van dergelijke transparantie en openheid moeten werknemers zich ook veilig voelen om informatie te delen. Een cultuur van vertrouwen, respect, waardering en dialoog is daarbij essentieel. Herbert van der Hoek van Aspen Oss vertelde hoe binnen hun bedrijf deze door specialisten gedeelde verhalen direct met beslissers gedeeld worden, waardoor niet alleen beter beleid gemaakt kan worden, maar bijvoorbeeld ook overbodige regels geschrapt konden worden. Willem Henk Streekstra van Veiligheid Voorop wil dit waardevolle gedachtengoed verder aan de man brengen in de context van SDN. Daarbij wordt ook gedacht aan een soort ‘vangnet’, om bedrijven te helpen die zelf niet actief een just culture beleid hebben: een vertrouwensraad.

Jaap Hoogcarspel (trekker roadmap 4) , Genserik Reniers (hoogleraar TU Delften Universiteit Antwerpen) en Loek Radix (directeur Chemelot Site Permit) schenen hun licht op het belang van goede communicatie met de omgeving. Chemelot (800 hectare industriegebied!) grenst direct aan de omliggende woonwijken. Het gevoel van omwonenden laat zich daar niet eenvoudig sturen door wetenschappelijk bepaalde risico-contouren en crisiscommunicatie. Naast observeerbare feiten spelen ook perceptie en motivatie een doorslaggevende rol in de beleving van (on)veiligheid. De wetenschap richt zich daarom ook op ‘niet technische aspecten’ zoals vertrouwen, samenwerking en de mens. In samenwerking met RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu wordt onderzocht hoe je beter om kan gaan met subjectieve gevoelens. Waar tot voor kort de risicocommunicatie nog ten dienste stond van het ‘reputatiemanagement’, ontstaan nu dialogen en worden ideeën uitgewisseld. Aan de SDN de schone taak om de lessen van DV2030 uit te bouwen en verder te verspreiden.

Na deze pareltjes van DV2030 samenwerking werd Annemieke Nijhof uitgebreid bedankt voor haar grote en jarenlange inzet in DV2030. Zij droeg symbolisch de voorzittershamer en een paar werkhandschoenen over aan Arjan van Dijk, de kersverse programmadirecteur SDN.

Lancering van de Safety Delta Nederland

Allereerst stond de première van een korte SDN promotiefilm op het programma, bedoeld om het SDN-gedachtengoed ook buiten de kring van direct betrokkenen onder de aandacht te brengen. Een hoofdrol in de film werd vertolkt door het kersverse SDN-logo.

De film werd direct gevolgd door de inspirerende speech van staatssecretaris Stientje van Veldhoven. De staatssecretaris sprak haar trots uit over de behaalde resultaten in DV2030 én de voortzetting in de SDN: het zaadje dat in DV2030 geplant werd, moet nu verder uitgroeien. Ze blikte terug op de afgelopen 2 jaar, waarin de SDN door vereende krachten uitgroeide van een ambitie tot deze lancering. Ze onderstreepte de doelen om incidenten te verminderen en daarmee te komen tot de veiligste industrie ter wereld. “We zijn al top op gebieden als chemische innovatie en circulaire economie. Nu willen we ook de veiligste worden: de “Safest” Delta Nederland. We gaan dat samen waarmaken. Veiligheid moet in onze haarvaten gaan zitten”. Vervolgens complimenteerde de staatssecretaris de koplopers: “Jullie zijn de pioniers, de ware ambassadeurs. Door uw werken zijn werknemers en de omgeving straks veiliger”. En ze sloot af met “Hou afstand, stay safe. En laten we de Safety Delta uitbreiden.”

Ter ondersteuning van de SDN werden vervolgens 9 pledges afgelegd door vooraanstaande mensen uit de industrie, de wetenschap, kennisinstellingen en de overheid. Achtereenvolgens kwamen aan het woord Jurgen Hoekstra (BASF), Marjan van Loon (Shell), Annick Meerschman (Dow), Aukje Hassoldt (TUDelft), Els van Schie (RIVM), Peter Wolfs (TNO), Marjolein Dohmen-Janssen (4TU Centre for Resilience Engeneering), Pursey Heugens (Rotterdam School of Management Erasmus Universiteit), Robert Housmans (gedeputeerde provincie Limburg namens IPO), Emmy Meijers (BRZO+) en Roald Lapperre (directeur-generaal Milieu en Internationaal, IenW). Ieder van hen benadrukte, vaak ondersteund door persoonlijke verhalen en anekdotes, het belang van de SDN en de wijze waarop zij en hun organisatie deze bijzondere samenwerking zullen ondersteunen.

De ondertekening van het convenant vond zeven maal gelijktijdig op het scherm plaats door de staatsecretaris, Jurgen Hoekstra (namens stichting Veiligheid Voorop), Aukje Hassoldt (TUDelft), Els van Schie (RIVM), Peter Wolfs (TNO), Marjolein Dohmen-Janssen (4TU Centre for Resilience Engeneering) en Pursey Heugens (Rotterdam School of Management Erasmus Universiteit) . Als bewijs en onder begeleiding van feestelijk (digitaal) vuurwerk werden de ondertekende convenanten omhoog gehouden.

En daarmee is de SDN officieel ‘geboren’!