Project ‘Just Culture – fase 2’: vertrouwen en leren leiden tot veiligheid

De leden van Roadmap 3 (Transparantie) en Roadmap 5 (Hoogwaardige kennis) rondden in 2018 het project ‘Just Culture – Fase 2’ af. In fase 1 bekeken zij of andere sectoren als voorbeeld zouden kunnen dienen voor verbeteren van de veiligheid in de (petro-)chemie. Daarbij was de blik primair gericht op de luchtvaart. De conclusie van fase 1 was dat luchtvaartinzichten, waaronder het belang van een Just Culture, zeker toepasbaar zijn.

Een ‘Just Culture’ is een vorm van een veiligheidscultuur waarbij het gaat om vertrouwen en leren. Het vertrouwen in tegenstelling tot het veroordelen en straffen is een voorwaarde. En het (collectief) leren is het gevolg. Het resultaat van fase 2 is het ‘Stappenplan - Just Culture’. Het doel van het stappenplan is bijdragen aan het verhogen van de bewustwording en het bevorderen van gedrag dat leidt tot een veiligere (petro)chemische sector. Daarvoor zijn de zes bouwstenen van een veiligheidscultuur, inclusief de Just Culture, algemeen omschreven en aangevuld met sectorspecifieke voorbeelden. Voor de praktische implementatie is het stappenplan gemaakt. Het stappenplan is bedoeld als richtlijn en handreiking om het concept ‘Just Culture’ te concretiseren. Iedere toepassing van dit stappenplan is een verrijking van de ervaring van dit concept.

Het stappenplan heeft 5 stappen en 6 bouwstenen. De bouwstenen zijn achtereenvolgens: een Just Culture houding, verhalen vertellen, regels als gereedschap, diep(t)e analyse, deel van het geheel en veerkracht of weerbaarheid. De bouwstenen zijn algemeen omschreven en zijn geïllustreerd met voorbeelden uit de eigen industrie.  De vijf stappen beschrijven de randvoorwaardelijke activiteiten die nodig zijn om tot een ‘Just Culture’ veiligheidscultuur te komen, zoals het begrijpen en omarmen van het principe Just Culture; een inventarisatie betreffende de stand van zaken van de eigen bestaande veiligheidscultuur; een analyse en een plan van aanpak. De laatste stap is het integraal verbinden van al die bouwstenen.