We berichtten er al eerder over: blockchain, de geheimzinnige nieuwe methode waarmee bedrijven en toezichthouders informatie over bijna-ongelukken (‘near misses’) met elkaar kunnen delen, zonder het risico zichzelf te benadelen. Mooie woorden, maar werkt het al echt? Of moeten we nog even geduld hebben?

We vroegen het aan projectleider Marc du Maine.

Voor we gaan kijken naar het verloop van het Blockchain-traject, begrijp ik graag wat beter waar het over gaat. Er wordt gezegd, dat blockchain zorgt voor het gecontroleerd delen van informatie. Maar dat kan toch ook per telefoon, e-mail, of gewoon in een goed gesprek?

Deels is dat waar: in één-op-één-contacten is dat hetzelfde. En in contacten met meerdere deelnemers kan dat ook, als het om niet meer dan één geval gaat. Maar met de blockchaintechnologie kan de uitwisseling over meerdere incidenten tegelijk gaan, en dat kan gewoon parallel lopen. Je bent dan ook niet gebonden aan dat ene overlegmoment: ieder kan er mee bezig zijn wanneer dat het best uitkomt. Ook kunnen verschillende gevallen eenvoudiger met elkaar vergeleken worden. Dat maakt blockchain sterker en flexibeler.
Blockchain is een soort database waarvan alle deelnemende partijen eigenaar zijn, en waarbij je van tevoren de spelregels kunt afspreken over wie welke data kan veranderen en inzien. Dat maakt het anders dan een standaard database. Het helpt bedrijven informatie uit te wisselen en elkaar te helpen met goede ideeën en tips, en laat aan toezichthouders zien aan welke oplossingen ze werken.

Waarom is het nodig?

Tot een jaar of twee geleden kon het zomaar gebeuren, dat er ergens een bijna-ongeluk gebeurde, en dat dat niet met anderen gedeeld werd. Dat is natuurlijk hartstikke zonde, want we kunnen zoveel leren van elkaars inzichten en oplossingen.
Maar er verandert veel in deze tijd. Verantwoordelijkheidsbesef is ook bij bedrijven enorm aan het toenemen; denk bijvoorbeeld aan een traject als Just Culture en de handreiking “Beter leren van incidenten in de (petro)chemische industrie”, opgesteld door Crisislab in opdracht van Veiligheid Voorop. Ook blockchain past daarbij.

We moeten ons wel realiseren, dat we in een eerste fase zitten. Daar moeten we met zijn allen nog doorheen, om de juiste balans te vinden. Daarom begint het hele traject met afspraken over welke principes we hanteren, wat we van elkaar verwachten en welke informatie, welke near misses, we delen.

Wat zijn de lastigheden?

Vooral op wat grotere schaal blijkt het nog niet zo makkelijk in het huidige Brzo-stelsel informatie met elkaar te delen. Vaak komt dat doordat men elkaar niet vertrouwt. Dat speelt bij bedrijven onderling, want het zijn vaak toch concurrenten, maar het komt ook voor richting de toezichthouder: stel dat een bedrijf heel open is over iets dat bijna mis gaat, staat dan opeens de toezichthouder op de stoep? Krijgt het dan te horen dat het snel geregeld moet zijn, want anders volgt een dwangsom?

Waarin zit het wantrouwen tussen bedrijven? Als het om commerciële belangen gaat, is dat wel duidelijk, maar waarom zou dat bij veiligheid ook spelen?

Stel dat je als individueel bedrijf een applicatie hebt ontwikkeld die goed werkt, maar toch gaat er dan opeens iets bijna mis. Ga je dat dan meteen aan de grote klok hangen? Enerzijds leidt dat tot gezichtsverlies, maar daarnaast speelt, dat als je een oplossing deelt waardoor het weer wel werkt, je de concurrent helpt zonder dat die dezelfde investering hoeft te doen.

Vorig jaar werd er een pilot gehouden over blockchain. Wat heeft dat opgeleverd?

Het oorspronkelijke idee was, samen met de betrokken partijen een applicatie te bouwen waarmee informatie over ‘near misses’ kan worden verzameld, beheerd en gedeeld. Door allerlei oorzaken viel echter de betrokkenheid van bedrijven en toezichthouders wat weg, en uiteindelijk hebben we die applicatie zelf gebouwd, samen met de consultants van CGI. Die applicatie werd tijdens een workshop op 4 oktober gepresenteerd. Belangrijkste vraag aan de bedrijven was: zien jullie er meerwaarde in om op deze manier informatie te delen? En aan toezichthouders: kan het waardevol voor jullie zijn, als bedrijven op deze manier informatie delen?

Op beide vragen was het antwoord ‘Ja!’ En hoe bescheiden als ook lijkt: dat was een grote winst!

Er werden wel verbeterpunten aangevoerd: een betere aansluiting op het Veiligheids Beheers Systeem (VBS), en de ontwikkeling van een manier om gemakkelijker juist de relevante ‘near misses’ uit de grote verzameling gegevens te halen. Wat dat laatste betreft: dan denk je al gauw aan Artificial Intelligence. Dat zou heel handig zijn, al is het ook wel duur, maar ik verwacht dat we daar op termijn toch ook wel naar zullen kijken.

Hoe gaat het nu verder?

De deelnemers waren enthousiast, dus hebben we een volgende stap gezet: een praktijkproef met aantal bedrijven en toezichthouders. Er is onlangs een eerste workshop geweest met de volgende bedrijven:  Lyondell, BASF, Shell, Dow en Teijin Amarid . Ook Veiligheid Voorop en Crisislab zijn aangesloten. We zullen de aanpak binnenkort ook voorleggen aan de toezichthouders.

We nemen daarbij gewoon de proef op de som door het instrument blockchain in de praktijk te gebruiken, en te kijken hoe dat bevalt.

We hopen voor de zomer de opdracht uit te zetten, en misschien ambitieus, maar we gaan het proberen: half december volgt de eindevaluatie. Dat zal sowieso leerzaam zijn. Als het niet blijkt te werken, zullen we in ieder geval zien hoe dat komt, en als het veelbelovend blijft maar toch moeizaam van de grond komt, zullen we weten welke aspecten we nader moeten onderzoeken. Maar natuurlijk hopen we op de derde mogelijkheid: dat iedereen razend enthousiast wordt, en met een paar kleine aanpassingen met volle kracht vooruit wil!